Warning: Declaration of HSM_PageTitle::load($meta) should be compatible with HSM_Module::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/page_title.php on line 0

Warning: Declaration of HSM_Description::load($meta) should be compatible with HSM_Module::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/description.php on line 0

Warning: Declaration of HSM_Tags::load($meta) should be compatible with HSM_Module::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/tags.php on line 0

Warning: Declaration of HSM_JavaScript::load($meta) should be compatible with HSM_Module::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/javascript.php on line 0

Warning: Declaration of HSM_Stylesheet::load($meta) should be compatible with HSM_Module::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/stylesheet.php on line 0

Warning: Declaration of HSM_Stylesheet::init() should be compatible with HSM_Module::init($args) in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/page/stylesheet.php on line 0

Warning: Declaration of HSS_Analytics::load($data) should be compatible with HS_SiteModule::load($meta = '') in /home/p2bf286/public_html/wp-content/plugins/headspace2/modules/site/analytics.php on line 0
http://labdeverstedelijking.nl Sat, 14 Nov 2015 03:33:51 +0000 nl-NL hourly 1 https://wordpress.org/?v=843 Publicatie Experiment 1 http://labdeverstedelijking.nl/publicatie-experiment-1/ http://labdeverstedelijking.nl/publicatie-experiment-1/#comments Sun, 17 Jun 2012 16:23:11 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=813 Het Laboratorium is verheugd om van de publicatie van het eerste experiment aan te kondigen. Het boekje van A6 formaat bevat 50 pagina’s vol tekst en beeld van zowel de deelnemers als de organisatoren met binnenin de filmdocumentaire van het project op dvd! Binnenkort ligt deze eerste oplage in verscheidene boekhandels te koop en zal de publicatie  op vrijdag 29 juni 2012 worden gepresenteerd in de Galerie Frank Taal te Rotterdam.

Mocht u niet in de gelegenheid zijn bij de presentatie, zou u deze publicatie bij ons kunnen bestellen.


Het laboratorium heeft met zijn eerste experiment, deelnemers uit verschillende vakdisciplines samengebracht om een fictief stedelijk landschap op een maquette terrein te ontwikkelen.

Architecten, beeldend kunstenaars, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en een stadssocioloog kregen de opgave een gebied met ruimtelijke ingrepen te verstedelijken. Een ruimtelijke opgave zonder opdrachtgever en een minimum aan regels die de deelnemer de gelegenheid bood om op een andere manier in te grijpen als gebruikelijk in zijn beroepspraktijk.

Het laboratorium creëerde hiervoor een openlucht maquette van 340 m2 dat bestond uit natuurlijk landschap met een dorp gelegen aan een rivier, in de verhouding van 1:100 op een terrein van een boerderijcomplex te Rotterdam. Dit gebied diende als een proeftuin voor het kunnen ontplooien van een ideologische en ruimtelijke oplossing voor de onophoudelijke groei van de verstedelijking.

Het resultaat van de uiteenlopende visies op het verstedelijkingsproces en de ingrepen in de maquette zijn in deze publicatie overzichtelijk uiteengezet en geïllustreerd met kleurrijke beelden. Een verslag van een uitzonderlijk project op een boerderij in de stad.



]]>
http://labdeverstedelijking.nl/publicatie-experiment-1/feed/ 0
Filmdocumentaire Experiment 1 http://labdeverstedelijking.nl/filmdocumentaire-experiment-1/ http://labdeverstedelijking.nl/filmdocumentaire-experiment-1/#comments Mon, 07 Nov 2011 15:12:49 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=793

Bekijk hier een update van het beeldverslag van het eerste Experiment door Jup de Heer!

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/filmdocumentaire-experiment-1/feed/ 0
premiere van de documentaire http://labdeverstedelijking.nl/premiere-van-de-documentaire/ http://labdeverstedelijking.nl/premiere-van-de-documentaire/#comments Tue, 28 Sep 2010 11:33:58 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=762

Programma: vrijdag 1 oktober 2010

16:00 Laboratorium geopend voor bezoek.  Introductie door H.Lammerink en F.Schurink, Première documentaire met Jup de Heer en Genja Ferschtman

17:00 2e vertoning

18.00 3e vertoning

19.00 Avondeten  (aanmelding per mail gewenst)

20:00 laatste vertoning en feestelijke afsluiting met Martinez Lámour (dj)”

U bent van harte uitgenodigd voor de première van de documentaire van Experiment 1 door het Laboratorium de Verstedelijking op 1 oktober 2010.

De documentaire is een beeldverslag van het proces van de verstedelijking en ingrepen in het stadslandschap door de koppels die uit verschillende vakdisciplines waren samengesteld. Jup de Heer heeft i.s.m. Genja Ferschtman, de inhoudelijke keuzen, de visuele ingrepen en de interactie van de deelnemers gevolgd gedurende 6 weken.

Tevens is het de laatste mogelijkheid om het gecreëerde stadslandschap en de inhoudelijke presentatie te bezichtigen. Met deze première wordt Experiment 1 afgesloten en het maquette landschap ontgonnen en ontstedelijkt. U heeft bovendien de gelegenheid ons te ondersteunen en de documentaire te bestellen door middel van inschrijving als vriend van het laboratorium. We hopen u allen te verwelkomen op de Boszoom.

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/premiere-van-de-documentaire/feed/ 0
Eindpresentatie van het Laboratorium http://labdeverstedelijking.nl/eindpresentatie-van-het-laboratorium/ http://labdeverstedelijking.nl/eindpresentatie-van-het-laboratorium/#comments Fri, 06 Aug 2010 21:55:41 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=739 Beeldverslag van de publieke eindpresentatie van alle koppels van het Laboratorium de Verstedelijking op zondag 1 augustus 2010. Een gesprek over de ingrepen in het stadslandschap en inhoudelijke keuzes van de deelnemers en organisatoren van het project werd onder leiding van Bart Cosijn  gevolgd door een geintereseerd publiek.


]]>
http://labdeverstedelijking.nl/eindpresentatie-van-het-laboratorium/feed/ 0
De historie en cultuur van Zoomstad http://labdeverstedelijking.nl/beknopte-geschiedenis-van-zoomstad/ http://labdeverstedelijking.nl/beknopte-geschiedenis-van-zoomstad/#comments Fri, 06 Aug 2010 21:37:43 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=719 Dreiging, beheersing en beschaving

De historie en cultuur van Zoomstad

Andre Dekker (Observatorium) en Anne Hemker (Stadstij)

Laboratorium De Verstedelijking, Rotterdam, 30 juli 2010


Beknopte geschiedenis van Zoomstad

1          Dorp aan de rivier

2          Enorme centraal geplande expansie in een lint rondom een cultuurlandschap

3          Zelfvoorzienende heuvelnederzettingen aan de rivier, ontsloten door shuttlebanen

4          Kleinschalige uitbreiding van dorp verbonden met vestiging onderzoekcentrum, mijnbouw en wild wonen

5          Verdichting en diversificatie lintstad

6          Kunstmatig berglandschap als fundament voor woningen en energiewinning

7          Grote uitbreiding van wegen en gebouwen boven shuttlebanen, ecoheuvels en het berglandschap maken verbinding met lintstad

8          Aanleg van wetenschapsterreinen nabij mijnen en de lintstad

9          Driekwart van cultuurlandschap aan de voet van lint en banen wordt tot natuurdomein verklaard

10        Verdere verdichting van lint, nieuwe woon- werkgebouwen boven de banen

11         Kleinschalige uitbreiding van het dorp

12        Aanleg recreatieterreinen als verbinding van hoge lintstad en laag landschap

13        Eerste ontsluiting van de wildernis rond dorp, onderzoek en ontginning

Dreiging – Beheersing – Beschaving

Dreiging

Zoomstad is een stad die zich zo ver mogelijk van de natuurdreigingen ontwikkelt. Een deel van de stad vormt een wal van gebouwen rondom het lege land. Het andere deel van de stad wordt gevormd door twee hoog gelegen kruisende assen. Tussen de wal en de assen liggen vier stukken grond, waarvan er één in cultuur gebracht is. De resterende gronden zijn aan de natuur gelaten, deels omdat er niet veilig is en deels om tegenwicht te bieden aan stadsuitbreidingen. De relicten van oude samenlevingen die op het land tussen rivier en schuur lagen zijn overwoekerd en overbouwd. Men heeft uit de geschiedenis geleerd door de natuurdreiging te ontwijken, maar verwaarloost haar cultuurhistorie door de oorsprongen van de stad op te geven.

Beheersing

Met de recente explosieve verstedelijking wordt het leven onoverzichtelijker en anoniemer. Het roept de wens naar controle en beheersing op. Door het scheppen van systemen wordt geprobeerd greep te krijgen op die uitdijende wereld. Maar deze rationalisering leidt tevens tot een ‘ontmythologisering’ van de samenleving, een verlies van gevoelens van vervulling en zingeving. De rationele benadering van dreiging van de natuur in Zoomstad heeft geleid tot een ontmythologisering van de relatie tussen mens en natuur. De twee worden in eerste instantie volledig gescheiden. De natuur heeft het rijk alleen en de mensen hebben hun leven in een daarboven gelegen stad georganiseerd.

Zo’n rationeel systeem kan irrationeel worden, onmenselijk en stuurloos aanvoelen.[1] Met dit verlies, en dus schaarste, aan betekenisgeving wordt volgens Walter Benjamin juist een economie geschapen voor ‘remythologisering’, het verhandelen van verbeelding van paradijzen en utopische toestanden, de beleveniseconomie.[2] De ontmythologisering van de natuur in Zoomstad heeft zich in de loop van de tijd ontwikkeld tot een remythologisering van de relatie mens en natuur: eerst als wonen met respect en uitzicht op de natuur, later steeds meer met die natuur – ‘kraak de natuur’. De natuur wordt zo steeds meer gezien als dé kwaliteit en uiteindelijk zelfs tot een unique selling point van het gebied.

Met de enorme verstedelijking is iedereen op de hoogstraten in feite een vreemdeling geworden. Dat kan spannend en inspirerend zijn, maar als het gedrag van anderen onvoorspelbaar is, is dat eigenlijk gewoon eng. Ook op het niveau van het alledaagse straatleven wordt daarom gezocht naar beheersing. Hierom hebben mensen geleerd om elkaar categorisch te plaatsen, zodat zij elkaars gedrag enigszins te kunnen inschatten en zo een zekere mate van veiligheid voelen. Eerder waren de categorieën vooral een traditioneel onderscheid in klassen (in Zoomstad: wetenschappelijke, werkende en culturele klasse). Tegenwoordig wordt er vooral onderscheiden in voorkomen – ‘as bumper stickers’, maar dat biedt uiteraard geen stabiele orde meer.[3] Het ontmoeten van vreemdelingen dwingt mensen tot enige tolerantie en socialisatie. Daarom wordt de stad ook wel als ‘beschavingsatelier’ getypeerd. Maar dat betekent niet dat het gedrag van vreemdelingen niet ook als ergerlijk kan worden gezien. Het kan leiden tot een segregatie tussen stedelijke groepen, een trek van meer gefortuneerden naar wijken, waar men gevrijwaard wordt van ongewenste ontmoetingen.

Beschaving

De verstedelijkingsuitbarsting op de infrastructuur, als verlengstuk van de verstedelijking op de hoge lintstad, leverde in eerste instantie een wildgroei aan gebouwen op, maar is daar is langzamerhand meer vorm in gekomen door de groei van een nieuw stadshart en andere woonmilieus zich daar omheen hebben ontwikkeld. Niettemin: nomen est omen, zoomstad is een stad van zomen. Men leeft aan de randen van een landschap, men leeft aan richels van gebouwen. Nog voordat men elkaar in de vlakte verdrong is men elkaar in de hoogte gaan verdringen. Er zijn twee drijfveren voor aan te wijzen: De transformatie van angst naar respect voor het landschap – de hele wereld een kijktuin; en drang naar spanning – de hele stad een jungle.

De respectsoort en de spanningssoort vinden elkaar op een stedelijk maaiveld dat ver boven de aarde ligt. De wildernis onder hun heeft een beschermde status. De grens tussen stad en land en tussen mens en natuur ligt vast, eindelijk. De lessen van het drama van de beweeglijke grenzen van de Randstad en de povere weerbaarheid van het Groene Hart zijn geleerd. Zoomstad kent dit probleem niet, Zoomstad heeft gekozen.

Optimaalstad

Het was een peulenschil om te verdichten. Je vaardigt een wet uit en je bouwt niet over de grens. Na de suffe, onsamenhangende en dunbevolkte stad vol met monumenten en open terreinen, hebben we nu een volgroeide, broeierige stad, die je gezien moet hebben. Het is geen utopisch Nieuw-Babylon voor Spelende Mensen, het is geen Derde Wereld Megastad voor Speculerende Mensen, het is de Creatieve stad van de Onderzoekende Mens, die geheel op palen staat, in een Gouden Eeuw gebouwd, je verbaast je over Zoomstad zoals over Venetië. Hoe houden we dat in stand?

All successful revitalization efforts focus on upgrading existing local assets — developing better ties among colleges, universities and communities, strengthening business districts, upgrading parks and open spaces, preserving and reusing old buildings and supporting local art and music. Such communities are rich in resources for working, learning and simply enjoying life in a more seamless blending of work and life.[4]

Ruimtelijk econoom Richard Florida is het die hier spreekt over de netwerkstad, die zich ontworsteld heeft aan de industriestad. En is het niet een plaatje van een ideaal? Je hoeft alleen maar de bestaande kwaliteiten met elkaar te verbinden, om het daarna te verfraaien en te optimaliseren. Vergeet de muziek niet. Leven en werk gaan in de optimaalstad naadloos in elkaar over en staan in het teken van de vreugde.

Richard bekijkt het van de zonnige kant, Richard lijkt het wel over Zoomstad te hebben.

Waar zijn de publieke ruimte, de oude gebouwen en de parken? Waar vinden we de kunstenaars? Waar luisteren we in de Zoomstad naar muziek? Op de grond, in het dorp, aan de rivier, op het evenemententerrein. De aarde is in Zoomstad het domein van de natuur en de kunst. Hier woont de muzikant, die oefent en wandelt tot de stad in de avond afdaalt om naar hem en de wind in de bomen te luisteren. De stedeling woont in de stad, de kunstenaar woont in de kunst. En de kunst is op aarde.

Wie ontzegt ons dit paradijs? Kapitalisme? Socialisme? De dieven? De hebzuchtigen? De burocraten? Socioloog Lyn Lofland bekijkt het nuchter:

I am suggesting, however, that utopian plans for the heavenly city must, if they are to be viable, contain within them a heavy dose of social psychological realism about the very unheavenly creatures who will be its inhabitants.[5]

De rest van de wereld

Hoe leeft men samen in Zoomstad? We weten het niet, we hebben enorme hoeveelheden ruimte en tussenruimte bedacht. Maar we zijn aan de omgangsvormen en de ziel voorbijgegaan. Alhoewel we zien dat het bovengronds netwerk en de oude aarde reservaten zijn voor mensen die een biotoop willen waarin zij los van aardse dreiging en aardse schoonheid aan een eigen atmosfeer bouwen. Nodig nu zijn bijvoorbeeld medici, politici en theologen uit om verder te bouwen aan de fictie van Zoomstad.

En waar halen we de energie vandaan? Zullen ze maar gewoon zeggen dat alle gebouwen energie opleveren? En hoe zijn de rijkdommen verdeeld in Zoomstad? We weten het niet, we hebben op de pof geleefd en een stad op palen gebouwd om de aarde de aarde te laten. Nodig zijn ook bankiers, boeren en de EU om de geldcirculatie te bepalen. En waar zijn de mensen die voor een schamel loon de fysieke arbeid verrichten? Vraag de economen, importeurs en kruideniers om de handelsbetrekkingen van de Zoomstad te bepalen.

Sfeer

Architecten, landschappers en kunstenaars bouwden een stad als een onregelmatig web van straten, huizen en productiegebouwen waarvan de tussenruimten aan de natuur of landbewerking voorbehouden blijven. Mensen wonen en werken aan langgerekte straten boven de aarde, die op de knooppunten hoger en breder zijn. Het wordt verondersteld dat de Zoomstad een uitsnede van een netwerk is.

Het zou daarom heel goed als illustratie in Peter Sloterdijks boek Schuim opgenomen kunnen worden. Leefden we vroeger in samenlevingen, die zich ruimtelijk en sociologisch als eenheid (een bel of een bol) manifesteerden, we leven nu in de tijd van het schuim, een beweeglijk samenstel van bellen en bollen. Zijn boek vermeldt Nieuw Babylon van Constant als een voorbeeld van een utopie op palen, een nieuwe levenslaag boven de oude wereld, waarbij de mens ongehinderd door geografie aan een stelsel van atmosferen werkt. Nieuw Babylon kent geen grote gemeenschappelijke ruimte zoals Zoomstad, het is alleen maar netwerk. Het tweede voorbeeld is het gebouw als stapeling van landschap en bewoning van MVRDV, dat ons zegt dat we op weg zijn biotopen voor mens, plant en dier te ontwerpen die we integreren in een verticale stad. Het Expopaviljoen kent geen nadrukkelijke verbinding met de reservaten aarde zoals dat in Zoomstad de bedoeling is.

Na het bouwen blijven er vragen. Hebben we met Zoomstad het ideale mengsel van twee utopieën ontworpen? Wie schetst de consequenties van het ontwerp? Wie leest hier een beschaving? Is onze hoop dat we een genereuze stad hebben gemaakt te rechtvaardigen?


[1] Herkenbaar in bureaucratie en in markteconomisch management. Weber, Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus,1904-1905 en Ritzer, The McDonaldization of Society, 1993

[2] Boomkens, De nieuwe wanorde, 2006

[3] Lofland, A World of Strangers, 1973

[4] New York Times, juli 2010

[5] Lofland, A World of Strangers, 1973, p. 177

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/beknopte-geschiedenis-van-zoomstad/feed/ 0
Uitnodiging voor de eindpresentatie http://labdeverstedelijking.nl/uitnodiging-voor-de-eindpresentatie-laboratorium-de-verstedelijking/ http://labdeverstedelijking.nl/uitnodiging-voor-de-eindpresentatie-laboratorium-de-verstedelijking/#comments Thu, 29 Jul 2010 22:41:19 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=703 Uitnodiging voor de eindpresentatie van experiment 1- zondag 1 augustus 2010

Geachte dames en heren,

U bent van harte uitgenodigd voor de eindpresentatie van Experiment 1 door het Laboratorium de Verstedelijking.

Komende zondag 1 augustus 2010 wordt het resultaat van 6 weken verstedelijken in een maquettelandschap op een gebied van 340m2, zichtbaar. Dit verstedelijkingsproces is ontwikkeld door 12 deelnemers van verschillende disciplines en die zich met dit vakgebied bezighouden. De presentatie start om 15:00 en wordt vervolgd door een discussie onder leiding van de moderator Bart Cosijn.

Programma:

14:00 Laboratorium geopend voor bezoek

15:00 Presentatie initiatiefnemers: Fred Schurink en Hugo Lammerink

15:30 Presentatie van laatste koppel: Roos Marijn Limburg en Maze de Boer

16:00 pauze

16:15 Discussie onder leiding van moderator; Bart Cosijn van Urban Dialogue

18.00 Muzikale afsluiting met Martin Denev aka Martinez L’Amour

———————————————————————————————————- Het Laboratorium de Verstedelijking is een initiatief van de beeldend kunstenaars Hugo Lammerink en Fred Schurink om de ruimtelijke inrichting en het gebruik van onze leefomgeving te onderzoeken, ter discussie te stellen en opnieuw te benaderen en te vormen.

Deelnemende disciplines: Stedenbouwkunde, sociologie, architectuur, landschapsarchitectuur en beeldende kunst

Deelnemers: Lola Landscape Architects, Anne Hemker (stadstij), Andre Dekker (observatorium), Ramon Knoester (WHIM Architecture), Frank Havermans, Matthijs Bosman en Maze de Boer, Floris Schiferli en Roos Marijn Limburg, Christine Saalfeld, Audrey Coert (Land-Made) en Ronald van der Meijs

Vrienden van het Laboratorium: Ondersteun het Laboratorium en ontvang de documentaire van het hele verstedelijkingsproces gefilmd en gemonteerd door Jup de Heer – Wijde Blik producties en Genja Ferschtman – Rott Front, op dvd voor 30, – euro.

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/uitnodiging-voor-de-eindpresentatie-laboratorium-de-verstedelijking/feed/ 0
evaluatie en verlevendiging http://labdeverstedelijking.nl/evaluatie-en-verlevendiging/ http://labdeverstedelijking.nl/evaluatie-en-verlevendiging/#comments Tue, 27 Jul 2010 20:22:31 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=689 Op maandag 26 juli kwamen alle deelnemers van het laboratorium samen met organisatoren en stuurmannen om te evalueren en bediscuteren wat er tot op heden is gebouwd en aan visies is neergezet. Welke situatie hebben we nu gecreëerd en leiden deze tot andere inzichten van de verstedelijkingsproblematiek?
De deelnemers hebben deze week de mogelijkheid hun posities of visies te verdedigen en herontwikkelen of kunnen tot een gemeenschappelijke visie komen op het totale gebied. Bovendien wordt het deelnemersveld versterkt door twee frisse krachten; De stedenbouwkundige in opleiding, Roos Marijn Limburg en beeldend kunstenaar Maze de Boer, die samen het eerste koppel vervangen. Zij vertegenwoordigen het belang van het ontwikkelde stadslint; de Altropolis.
Zij zijn begonnen met het verlevendigen van dit stadslint en willen door verdichting, nieuwe voorzieningen treffen voor recreatie, sport en entertainment. Zij achten de menselijke schaal als referentiekader als een belangrijke gegeven om het stadslandschap te kunnen lezen, zien en begrijpen. De verbeelding wordt meer gedetailleerd en geillustreerd.



Zij sluiten aan bij de inzet van Ramon Knoester, die zich richt op uitbreiding en verdichting van woongebieden op de ruige infrastructuur in het midden van het gebied. Deze schetsmatige verbindingen zijn ontwikkeld door Frank Havermans en het tweede koppel die deze verbinding vanuit het rivierenland naar de omliggende stedelijke gebieden trok.
Ronald van der Meijs heeft ondertussen enkele industriegebieden geplant bij de voet van de berg en steengroeve die opslagmogelijkheden bieden voor grondstoffen en energiebronnen.
De blauwe vloedgolf neemt langzaam in intensiteit af en waar de eerste gewassen ontkiemen, doorsnijden nieuwe paden het landschap met de poging het oorspronkelijke cultuurgoed te herontwikkelen.
Dit is de week waar alle ideeen en uitgevoerde plannen samen komen, conclusies getrokken kunnen worden door het ene plan naast de andere te zien.
Waar de gebouwde gebieden elkaar overlappen en verbinden, hoe de stedelijke gebieden zich verhouden tot het natuurlijke en waar deze in elkaar overlopen of directe contactpunten bieden. Wat zijn conflictgebieden van de verschillende ingrepen voor een functioneerde stad en waar bevinden deze zich precies? Kunnen we ze benoemen?
Dit is de week waar het experiment in de weegschaal wordt gelegd. Een waardeoordeel creëert de kans op een andere aanpak van de stadsontwikkeling.
Bieden deze ideeen een mogelijke uitkomst voor een toekomstig perspectief?

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/evaluatie-en-verlevendiging/feed/ 0
Presentatie koppel 5: Woekering http://labdeverstedelijking.nl/presentatie-koppel-5-woekering/ http://labdeverstedelijking.nl/presentatie-koppel-5-woekering/#comments Mon, 26 Jul 2010 20:23:12 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=637 LAB de Verstedelijking, Rotterdam
Frank Havermans & Lola Landscape Architects
Week 5     19-07 / 25-07-2010
‘WOEKERING’


Tekst; Frank Havermans

Overweging en inhoudelijke onderbouwing.

Als eerste hebben we maandag het gebied en wat er tot dan toe aan stedelijkheid was ontwikkeld op ons in laten werken. Los van een uitspraak te doen over de inhoudelijke argumenten die ten grondslag liggen van de ons voorgaande koppels, viel ons een aantal zaken op;

– We konden nog geen eenheid in de stad ontdekken, en het zag er daardoor rommelig en versnipperd uit.

– Opvallend veel groen voor een gebied/project dat over verstedelijking gaat. Verder is het landschap een restgebied. Over het grootste deel is nog geen uitspraak gedaan.

– Meest opvallend en prominent was de stadsrand. Die wel erg lijkt op bestaande periferieën bij bijna alle steden.

-Conflicten zijn vermeden, waardoor er een harmoniemodel lijkt te worden nagestreefd, een ideale wereld waarin alles gescheiden van elkaar bestaat. Er was nog voldoende plek om elke keer op een nieuwe locatie een nieuw concept te ontwikkelen dat naast de anderen kon bestaan. Frictie tussen verschillende zienswijzen was er daardoor nauwelijks.

– Na een simpele analyse, opmeten en tellen, is het gebied eigenlijk helemaal niet zo groot. Ook wonen er voor een stad nog zeer weinig mensen. Er is sprake van een stedelijk gebied van 34 ha ofwel 3,4 km2. Op basis van de bestaande bebouwing zouden er tussen de 12.000 en 20.000 mensen kunnen wonen. Dit loopt in de pas met de bebouwing in onze bestaande Randstad waar gemiddeld zo’n 4.650 mensen per km2 (zonder groene hart) wonen. In onze stad zouden dus volgens dit model ± 15.000 mensen kunnen wonen. In vergelijking hebben we het dan niet over grote stedelijk gebieden als Amsterdam en Rotterdam. Eigenlijk is ons gebied meer een dorp te vergelijken met Noordwijkerhout, Oirschot, Ommen, Pekela, St. Oedenrode of Schijndel.  Dit gegeven dat het om een dorp gaat en niet om een urbane stad was verbazingwekkend.

Wij zijn de 5e of eigenlijk de 6e (als je de bouw van het 1e dorp meeneemt) generatie die zich met het gebied bezighoudt. Dit alles constaterende vonden we dat het gebied zowel op landschappelijk als op stedelijk/bebouwd niveau grootschaligheid ontwikkeld moest worden. Er moest samenhang komen in het onderliggende landschap en in de bebouwing. Verder is het een bewuste keuze geweest om het harmoniemodel te verwisselen voor het conflictmodel. Interessante stedelijke gebieden zijn vooral de gebieden waar het schuurt en wringt. Daar waar bewoners, bebouwing, infrastructuur, industrie, natuur, cultuur en handel elkaar bevechten om de beschikbare ruimte, daar wordt het interessant. Dat trekt ook mensen aan. In Nederland heeft dit proces slechts beperkt plaatsgevonden, omdat er altijd genoeg ruimte was om nog een weiland vol te bouwen. Of desnoods nieuw land te maken. Er zijn nooit keuzes gemaakt om echt grote stedelijke agglomeraties te laten ontstaan. Wel is er natuurlijk verstedelijking, in hoge mate, maar uitgemeerd over een groot gebied en erg onduidelijk. Zoals de Randstad en “Brabantstad’. Maar dit zou je een verstedelijking vanuit onverschilligheid kunnen noemen.

In onze aanpak willen we deze duidelijkheid wel scheppen. De uitgesmeerde bebouwing en het opportune landschap waar deze deel van uitmaakt is door middel van grootschalige ingrepen gestructureerd. Er is een keuze gemaakt om het toevallige landschap te vervangen door een overwoekerend landschap dat alle elementen aan elkaar verbind. Uit het toxisch uitziende blauw zal een landschap ontstaan waarin gepleit wordt voor een mindere mate van beheersing zoals heden ten dage wordt toegepast. Een landschap is tegenwoordig voor ieder wat wils. Met als hoofddoel pleasen hoopt iedere gemeente zoveel mogelijk recreanten en daardoor geld aan te trekken. Het landschap is dus per definitie dienend aan de stadsbewoner. Hier heeft een verandering plaatsgevonden. Niet dat het agrarisch landschap zoals wij dat kenden niet dienend is aan de stedeling, want dat was vroeger ook als zo met de productie van voedsel. Het landschap verwordt tot een grote tuin waar eenieder mag spelen. Of het nu om wandelaars en fietser gaat of om natuurorganisaties die hun eigen vlinder of vogelhoekje mogen inrichten. Het blijft toch tuinieren op grote schaal waar nooit de belangen van de natuur zelf voorop staan en waar alles fijn moet zijn.  Met de keuze voor een grootschalig geconstrueerd landschap wordt in dit project afstand gedaan van dit principe. Door te kiezen voor een woekerlandschap neemt de natuur zelf het gebied weer over de mens wordt op fysiek niveau buitengesloten.

Boven dit woekerlandschap ontstaat een zwevend stadschap. Gekozen is om vanuit de bestaande infrastructuur en bebouwing een stedelijke structuur te laten groeien. Een woekerstad die langzaam bezit neemt van het bestaande en weinig respect heeft voor oude overwegingen. Zoals het in steden altijd gaat is er een permanent gevecht gaande om de ruimte. Financiële en politieke belangen zijn de sturende kracht achter dit proces. Verder zijn alle mensen en activiteiten die in de stad plaatsvinden ook sturende krachten. Alleen al deze processen tezamen zijn onduidelijk, zeker op lange termijn gezien heeft niemand echt grip op processen van verstedelijking. Het lijkt een oncontroleerbaar proces. In onze stad lijkt zich een soort van Eindhoven variant te ontwikkelen. Daar zijn een aantal dorpen zoals Woensel, Stratum, Tongelre etc onder bezielende leiding van Phillips en DAF samengeklonterd tot een stedelijke agglomeratie van 250.000 mensen. Ook in onze stad lijkt zich een vergelijkbaar proces zich te voltrekken. De structuur trekt al woekerend bouwende over de bestaande nederzettingen en slokt deze op. Het geeft een verbindende structuur aan het geheel zwevend boven het woekerlandschap. Met name erboven omdat het niet handig om je te vestigen in een landschap waar de natuur nietsontziend is. Het duidelijk keuze maken voor waar en vooral waar niet te bouwen in het landschap mag als kritiek worden beschouwd hoe wij in Nederland de afgelopen decennia zijn omgesprongen met de ruimtelijke problematiek. Vaak is grootschalig gebouwd op de meest onlogische plekken zoals uiterwaarden en andere plekken die onder water kunnen lopen. Er was geen besef van de ondergrond. Dit besef van waar en hoe je daar moet bouwen moet weer deel gaan uitmaken van het ruimtevraagstuk. Kortom er moeten keuzes gemaakt worden.

Wat de toekomst brengt is nog onduidelijk, maar zowel het verstedelijkte als het landschappelijke hebben de potentie zich verder te ontwikkelen tot nog megalomaan schaalniveau. Of zal er een andere richting worden gevonden. Het antwoord is zoals altijd aan weer een volgende generatie, die weer andere keuzes zal maken. Niemand weet wat er precies in het verleden is gebeurd, en niemand weet wat er in de toekomst zal gebeuren. En dat maakt de stad tot een dergelijk fantastisch fenomeen.

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/presentatie-koppel-5-woekering/feed/ 0
De blauwe groen invasie http://labdeverstedelijking.nl/de-blauwe-groen-invasie/ http://labdeverstedelijking.nl/de-blauwe-groen-invasie/#comments Thu, 22 Jul 2010 14:40:26 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=615 Vandaag om 13uur29, donderdag 22 juli 2010, heeft het noodlot in onze stad in aanbouw toegeslagen. De blauwe virale golf heeft gedurende een uur als een niet te temperen storm boven de stad gewoed en het aanzien van ons landschap, zoals het er nu uitziet, voor altijd verandert. Een hele straat is weggeveegd, hele stukken land, gebouwen en infrastructuur zijn besmeurd met een blauwe slijmerige substantie. Het kwam uit het niets, iedereen is nog steeds in een shocktoestand. Het eerste onderzoek heeft uitgewezen dat de blauwe substantie een grote hoeveelheid aan zaden bevat die in de substantie zijn ingebed. Wat de perfecte vruchtbare drager lijkt te zijn voor de zaden, die snel tot ontkieming overgaan. Wat dit voor de toekomst van het ontwikkelen stadlandschap betekent is onduidelijk. Mogelijk geeft dit een  nieuwe impuls aan de ontwikkeling van de stad.

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/de-blauwe-groen-invasie/feed/ 0
Groene en stedelijke woekering http://labdeverstedelijking.nl/groene-en-stedelijke-overwoekering/ http://labdeverstedelijking.nl/groene-en-stedelijke-overwoekering/#comments Wed, 21 Jul 2010 19:42:07 +0000 http://labdeverstedelijking.nl/?p=599 Geleidelijk aan wordt ontwikkeld zich een structuur boven het landschap vanuit de structuren die al aanwezig zijn als een soort virus breid het zich uit net zoals het groen het onderliggende landschap over tijd zal overwoekeren.

Lola landscape Architecs zijn begonnen met het landschap te ontginnen om een hydroseeding laag (dit is een hele vruchtbare laag met zaadjes die snel ontkiemen) aan te brengen. De vorm waarin deze laag wordt aangebracht zal het landschap nieuw vormgeven.

Boven dat landschap bouwt Frank Havermans zijn zwevende structuur die aan de bestaande bebouwing vastklampt en deze langzaam uitbreid en verbindt met de stedelijke gebieden.

]]>
http://labdeverstedelijking.nl/groene-en-stedelijke-overwoekering/feed/ 0